Mae prosiect arloesol i gefnogi iechyd meddwl plant a phobl ifanc, a allai fod wedi dioddef profiadau niweidiol yn ystod eu plentyndod, yn cael ei dreialu yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg.

Mae’r Prosiect Gwydnwch yn fenter 18 mis sy’n cael ei chyflwyno mewn ysgolion cynradd ac uwchradd dan arweiniad Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro, mewn partneriaeth â Sefydliad Iechyd Meddwl, fel rhan o weledigaeth Cymru Iachach Llywodraeth Cymru ar gyfer sector iechyd a gofal cymdeithasol di-dor. Mae Arian Trawsnewid Llywodraeth Cymru wedi’i roi drwy Fwrdd Partneriaeth Rhanbarthol Caerdydd a Bro Morgannwg.

Mae’r prosiect newydd a arweinir gan seicoleg yn cyd-fynd â gwasanaethau iechyd meddwl presennol y bwrdd iechyd ar gyfer plant a phobl ifanc ac mae’n gweithio ar y cyd ag adrannau addysg awdurdodau lleol. Mae eisoes wedi helpu 147 o deuluoedd yn uniongyrchol ac wedi hyfforddi mwy na 500 o weithwyr proffesiynol.

Cefnogir y prosiect gan y Sefydliad Iechyd Meddwl a’i nod yw magu gwydnwch iechyd meddwl plant a phobl ifanc drwy leoliadau addysgol, yn hytrach na’r dewisiadau eraill mwy nodweddiadol yn y clinig.

Mae’n cael ei gyflawni drwy gynnig adnoddau newydd a hyfforddiant pwrpasol i staff addysg, yn ogystal ag ymgynghoriadau dan arweiniad clinigwyr ar gyfer staff addysg. Mae’r prosiect hefyd yn cyflawni gwaith grŵp sy’n hybu iechyd meddwl plant, yn ogystal ag ymyriadau uniongyrchol gyda phlant a’u teuluoedd.

Arweinydd clinigol y Prosiect Gwydnwch yw Dr Gwen O’Connor sy’n arwain tîm o weithwyr proffesiynol ymroddedig gan gynnwys saith ‘gweithiwr gwydnwch’, sydd i gyd yn raddedigion ac wedi cael hyfforddiant iechyd meddwl perthnasol, tri seicolegydd clinigol, therapydd galwedigaethol, therapydd celfyddydau a rheolwr prosiect.

Dywedodd Dr Gwen O’Connor: “Mae’r Prosiect Gwydnwch wedi’i sefydlu i roi cymorth cynnar i’r plant a’r bobl ifanc sy’n dechrau arddangos trallod, ond nad ydynt yn bodloni’r meini prawf ar gyfer gwasanaethau eraill. Mae’n torri tir newydd oherwydd ein bod yn dwyn ynghyd addysg a gwybodaeth glinigol a sgiliau iechyd i wella lles meddyliol plant a phobl ifanc.

“Yr hyn rydym yn ei weld yw bod hyder cynyddol y rhai sy’n gweithio gyda phlant a phobl ifanc o ran eu hiechyd meddwl yn golygu bod plant yn cael help yn gynt yng nghymuned eu hysgol, a ddylai leihau nifer y plant y mae angen eu hatgyfeirio at wasanaethau iechyd meddwl plant a’r glasoed yn y clinig.”

Ychwanegodd Dr O’Connor: “Bu awydd ers tro am gydweithio rhwng gweithwyr iechyd ac addysg proffesiynol a nawr drwy’r adnodd pwrpasol hwn rydym yn datblygu dull mwy cydlynol, sy’n cyrraedd y rhai a allai fel arall fod wedi llithro drwy’r rhwyd.”

Dywedodd Jenny Burns, Cyfarwyddwr Cyswllt Cymru yn y Sefydliad Iechyd Meddwl: “Mae angen rhoi sylw i iechyd meddwl ein plant a’n pobl ifanc, nawr yn fwy nag erioed! Mae angen ein sylw ar y rhai sydd wedi profi profiadau plentyndod anodd yn arbennig oherwydd yr effeithiau hirdymor posibl ar eu hiechyd. Mae’r Prosiect Gwydnwch wedi llywio ffordd newydd o gysylltu’n uniongyrchol ag athrawon a’r plant a’r bobl ifanc y maent yn gweithio gyda nhw, er mwyn helpu i wrthbwyso materion iechyd meddwl sy’n datblygu neu’n dirywio. Mae’r Sefydliad Iechyd Meddwl yn falch iawn o fod wedi helpu i lunio’r prosiect hwn gyda Bwrdd Iechyd Caerdydd a’r Fro i gyrraedd y llwyddiant presennol.”

 

O ganlyniad i’r Prosiect Gwydnwch yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg hyd yma:

  • Mae 147 o deuluoedd wedi cael ymyriadau uniongyrchol
  • Cafwyd 136 ymgynghoriad i staff addysg gan seicolegwyr y Prosiect Gwydnwch
  • Mae 555 o weithwyr proffesiynol wedi manteisio ar hyfforddiant y Prosiect Gwydnwch
  • Mae 237 o weithiwyr proffesiynol wedi gweld hyfforddiant y Prosiect Gwydnwch sydd wedi’i recordio ar-lein
  • Datblygwyd 44 o adnoddau pwrpasol ar gyfer staff addysg, plant a theuluoedd

 

Mae’r Prosiect Gwydnwch yn dod o fewn Cymru Iachach, sef cynllun hirdymor Llywodraeth Cymru ar gyfer dyfodol iechyd a gofal cymdeithasol. Mae’n annog sefydliadau iechyd a gofal cymdeithasol, ar lefel genedlaethol, ranbarthol a lleol, i ddatblygu ffyrdd newydd o gydweithio’n ddi-dor i wella’r ymateb i anghenion lleol.

Ledled Cymru ceir cyfres o brosiectau lle mae timau iechyd, timau gofal a thimau’r trydydd sector yn datblygu partneriaethau newydd ac yn ystyried ffyrdd newydd o weithio fel rhan o fenter Cymru Iachach. Ariennir y prosiectau drwy Gronfa Trawsnewid Llywodraeth Cymru oherwydd bod potensial i drawsnewid y ffordd y mae gwasanaethau’n cael eu darparu a chael effaith hirdymor ar ansawdd gwasanaethau gofal.

 

Mae’r rhan fwyaf o brosiectau’n cael eu harwain gan fyrddau partneriaeth rhanbarthol, a’u datblygu mewn cydweithrediad â chleifion ac yn cael eu cyflwyno gan weithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gweithio yn y rheng flaen.

 

Gellir cael adnoddau’r Prosiect Gwydnwch drwy fynd i wefan Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro.